Od blisko 30 lat jestem w zawodzie.

Od około 10 lat prowadzę szkolenia, głównie dla osób młodych, świeżo po uzyskaniu uprawnień. I z tej praktyki płynie dla mnie jeden bardzo gorzki wniosek:

system wprowadzania ludzi do zawodu rzeczoznawcy majątkowego w wielu przypadkach po prostu ich krzywdzi.

Tak, krzywdzi.

Bo wypuszcza na rynek ludzi z uprawnieniami, ale bez realnych kompetencji do wykonywania wycen na profesjonalnym poziomie.

I to trzeba powiedzieć jasno.

Uprawnienia to nie to samo co umiejętność wyceny

Wielu młodych rzeczoznawców wchodzi do zawodu z przekonaniem, że skoro zdali egzamin i odbyli praktyki, to są przygotowani do pracy. Problem w tym, że bardzo często nie są.

Potrafią odtworzyć schemat.

Potrafią powtórzyć procedurę.

Potrafią napisać operat, który wygląda jak operat.

Ale nie potrafią myśleć analitycznie.

Nie potrafią robić rzetelnej analizy rynku.

Nie potrafią wyciągać logicznych wniosków z danych.

Nie potrafią rozumieć zależności przyczynowo-skutkowych.

Nie potrafią odróżnić analizy rzeczywistej od analizy pozornej.

A przecież właśnie na tym ten zawód polega.

Problem nie polega na braku papierów. Problem polega na braku myślenia

Dzisiaj zbyt często wygląda to tak:

praktykant uczy się nie tego, jak ustalać wartość w sposób rzetelny, tylko tego, jak przejść przez praktykę i egzamin;

uczy się nie analizy rynku, tylko odtwarzania schematów;

uczy się nie rozumienia danych, tylko wpisywania treści w gotowe układy;

uczy się nie zawodu, tylko pozorów zawodu.

To jest zasadnicza wada systemu.

Bo wycena nieruchomości nie polega na pisaniu ładnie brzmiących treści.

Nie polega na produkowaniu stron o gminie, historii okolicy czy ogólnikowych opisów, które nic nie wnoszą do ustalenia wartości.

Nie polega na „wypełnianiu operatu treścią”.

Wycena nieruchomości polega na prawidłowym określeniu wartości.

To jest istota tego zawodu.

Reszta ma znaczenie pomocnicze.

Za dużo pozorów, za mało analizy

W praktyce zbyt często spotykam osoby, które zostały nauczone robić wyceny w sposób całkowicie oderwany od realiów profesjonalnej pracy.

Nie nauczono ich analizy rynku.

Nie nauczono ich pracy na danych.

Nie nauczono ich weryfikowania zależności.

Nie nauczono ich szukania przyczyn różnic cenowych.

Nie nauczono ich budowania logicznego modelu rozumowania.

Za to nauczono ich czegoś znacznie gorszego:

że wystarczy coś wpisać, coś opisać, coś podstawić, coś uśrednić, coś „uzasadnić” i dokument będzie wyglądał poważnie.

Tylko że dokument może wyglądać poważnie i jednocześnie być merytorycznie słaby.

I potem przychodzi zderzenie z rzeczywistością.

Wielkie zdziwienie zaczyna się wtedy, gdy operat trafia do prawdziwej weryfikacji

Dopóki nikt nie zadaje trudnych pytań, wszystko może wyglądać poprawnie.

Ale kiedy operat trafia do sądu, do polemiki eksperckiej, do realnej krytycznej oceny, nagle okazuje się, że wiele rzeczy się nie broni.

I wtedy pojawia się zdziwienie:

„Jak to? Przecież mnie tak uczono.”

„Jak to? Przecież na praktykach mówili, że tak się robi.”

„Jak to? Przecież egzamin zdałem.”

No właśnie tak.

Bo ktoś wcześniej wmówił takim osobom, że wycena to procedura do odtworzenia, a nie proces analityczny wymagający myślenia, logiki, matematyki i rozumienia rynku.

I tu dochodzimy do rzeczy najważniejszej:

to nie jest tylko problem młodych ludzi. To jest problem tych, którzy ich źle uczą.

Nie każdy, kto prowadzi praktyki, powinien je prowadzić

To też trzeba powiedzieć wprost.

Samo posiadanie uprawnień nie czyni nikogo dobrym mentorem.

Samo bycie dłużej w zawodzie nie czyni nikogo kompetentnym praktykiem.

Samo prowadzenie praktyk nie oznacza, że ktoś naprawdę umie nauczyć zawodu.

Wielu prowadzących praktyki nie uczy rzetelności.

Nie uczy analizy.

Nie uczy myślenia.

Nie uczy odpowiedzialności za wynik.

Czasem dlatego, że sami tego nie potrafią.

I to jest najbardziej niewygodna prawda.

Bo część osób bierze się za prowadzenie praktyk nie dlatego, że ma do tego rzeczywiste kompetencje, tylko dlatego, że może. A to nie jest to samo.

Jeżeli ktoś sam nie potrafi zrobić porządnej analizy rynku, nie rozumie narzędzi analitycznych, nie umie pracować logicznie na danych i nie odróżnia wnioskowania od opowiadania — to nie powinien uczyć innych zawodu.

Regresja, analiza danych, logika — to nie jest „kosmos”. To powinien być standard

Do dziś dla wielu osób analiza rynku oparta na rzeczywistych danych, zależnościach i metodach statystycznych brzmi jak coś egzotycznego.

Jak jakaś „wyższa matematyka”, która nie wiadomo po co miałaby się w ogóle pojawiać w wycenie.

A przecież właśnie to pokazuje skalę problemu.

Bo jeżeli rzeczoznawca nie rozumie, że analiza rynku musi opierać się na danych, weryfikowalnych zależnościach i logicznym wnioskowaniu, to tak naprawdę na czym opiera swoją wycenę?

Na przyzwyczajeniu?

Na intuicji?

Na kopiowaniu starych schematów?

Na „bo zawsze tak robiłem”?

To za mało.

Wycena nieruchomości nie jest sztuką improwizacji.

To nie jest dziedzina dla ludzi, którzy chcą tylko odtworzyć formę dokumentu.

To jest zawód dla tych, którzy potrafią analizować, porównywać, ważyć przesłanki i dochodzić do wyniku w sposób obronny, logiczny i przejrzysty.

Trzeba mieć odwagę powiedzieć: nie każdy nadaje się do tego zawodu

I to nie jest obrażanie kogokolwiek.

To jest zwykłe stwierdzenie faktu.

Nie każdy nadaje się do zawodu rzeczoznawcy majątkowego.

Tak samo jak nie każdy nadaje się do bycia dobrym chirurgiem, konstruktorem czy analitykiem finansowym.

Jeżeli ktoś nie ma umysłu analitycznego,

nie lubi liczb,

nie rozumie zależności,

nie potrafi myśleć logicznie,

nie potrafi odróżnić dowodu od opowieści,

nie chce pracować na danych,

nie ma potrzeby dociekania przyczyn i skutków,

to po prostu nie jest zawód dla niego.

I nie ma w tym nic złego.

Złe jest dopiero udawanie, że mimo tego wszystkiego da się ten zawód wykonywać dobrze.

Nie, nie da się.

Wycena to nie poezja i nie bajkopisarstwo

Powiedzmy to brutalnie, ale uczciwie:

wycena nieruchomości nie polega na pisaniu bajek.

Nie polega na wymyślaniu treści do operatu.

Nie polega na pozorowaniu analizy.

Nie polega na tworzeniu dokumentów, które mają sprawiać wrażenie mądrych.

To nie jest konkurs literacki.

Jeżeli ktoś chce być poetą — świetnie.

Jeżeli ktoś chce być eseistą — bardzo dobrze.

Jeżeli ktoś chce pisać długie, efektowne teksty bez związku z ustaleniem wartości — jego wybór.

Ale to nie jest istota pracy rzeczoznawcy majątkowego.

Rzeczoznawca ma ustalić wartość.

I ma to zrobić w sposób, który daje się obronić: logicznie, analitycznie, rzeczowo.

Największe oszustwo polega na tym, że młodym ludziom sprzedaje się iluzję zawodu

To właśnie boli najbardziej.

Bo wielu młodych ludzi wchodzi do zawodu w dobrej wierze.

Chcą się nauczyć.

Chcą pracować uczciwie.

Chcą robić dobre wyceny.

Tylko trafiają do systemu, w którym zbyt często pokazuje im się atrapę zawodu zamiast zawodu prawdziwego.

Dostają iluzję profesjonalizmu zamiast profesjonalizmu.

Dostają schemat zamiast rozumienia.

Dostają pozory zamiast warsztatu.

Dostają papier zamiast kompetencji.

A potem płacą za to oni sami — swoim stresem, kompromitacją zawodową, błędami, których można było uniknąć, i bolesnym zderzeniem z rzeczywistością.

Rada dla osób wchodzących do zawodu: wybierajcie prowadzących praktyki bardzo ostrożnie

To jest chyba najważniejsza praktyczna rada.

Nie wybierajcie prowadzącego praktyki dlatego, że jest najtańszy.

Nie wybierajcie go dlatego, że „jakoś to będzie”.

Nie wybierajcie go dlatego, że szybko podpisze papiery.

Nie wybierajcie go dlatego, że praktyka ma być formalnością.

Bo od tego wyboru może zależeć to, jakim rzeczoznawcą będziecie za kilka lat.

Sprawdzajcie, kto Was ma uczyć.

Patrzcie, czy to jest ktoś, kto naprawdę myśli analitycznie.

Czy potrafi uzasadniać swoje wnioski.

Czy rozumie rynek.

Czy umie pracować na danych.

Czy potrafi odpowiedzieć na trudne pytanie inaczej niż: „bo tak się robi”.

Czy uczy logiki, czy tylko szablonu.

Czy pokazuje rzeczywiste problemy zawodowe, czy tylko odgrywa teatr praktyk.

Wymagajcie rzetelności.

Wymagajcie konkretu.

Wymagajcie nauki realnego zawodu, a nie pozorów zawodu.

Bo kiepski prowadzący praktykę może Was nauczyć złych nawyków na lata.

Ten zawód można wykonywać dobrze. Ale nie da się go wykonywać dobrze bez myślenia

Nie piszę tego po to, żeby kogokolwiek zniechęcać.

Piszę to po to, żeby otworzyć oczy.

Bo ten zawód ma sens.

Ma wagę.

Ma odpowiedzialność.

Ma ogromne znaczenie dla ludzi, firm, sądów, banków i obrotu gospodarczego.

Ale właśnie dlatego nie wolno go sprowadzać do pozorów, rytuałów i pustych procedur.

Potrzeba więcej myślenia.

Więcej analizy.

Więcej uczciwości wobec danych.

Więcej odwagi, żeby powiedzieć „nie wiem”, „to trzeba policzyć”, „to trzeba sprawdzić”, „to trzeba udowodnić”.

I potrzeba też odwagi, żeby powiedzieć młodym ludziom prawdę:

nie uczcie się zawodu od tych, którzy sami nie umieją go wykonywać rzetelnie.

Bo inaczej będziecie tylko kolejnym pokoleniem ludzi z uprawnieniami, ale bez warsztatu.

A na to ten zawód po prostu nie zasługuje.