Takie refleksje po ostatnich dyskusjach.
Głównie do młodych, którzy zastanawiają się, czy wejść w ten zawód, czy może jednak poszukać innej drogi.
Prawie 30 lat w zawodzie.
Widziałem już naprawdę dużo — i dobrego, i złego.
Widziałem ludzi, którzy zbudowali świetny warsztat.
I takich, którzy nigdy z poziomu przeciętności nie wyszli.
I powiem Wam jedno na start:
ten zawód nie jest dla każdego.
- To nie jest łatwa droga
Jeśli ktoś myśli, że:
zrobi studia
zda egzamin
i zacznie szybko zarabiać duże pieniądze
to się po prostu rozczaruje.
Ten zawód nie daje szybkich efektów.
To nie jest ścieżka „na skróty”.
Uprawnienia to dopiero początek.
Dopiero moment, w którym możesz zacząć się naprawdę uczyć zawodu.
- Studia i praktyki to minimum. Często bardzo minimum.
To, czego uczą na studiach podyplomowych:
to jest absolutna podstawa
I to często podstawa bardzo teoretyczna, uporządkowana „pod program”, a nie pod realną pracę.
Do tego dochodzą praktyki, które — powiedzmy uczciwie — bardzo często wyglądają tak:
– są grupowe,
– są skrócone,
– są robione „pod dziennik”,
– mają bardziej charakter formalny niż rzeczywisty.
Efekt jest taki, że:
po uzyskaniu uprawnień wielu ludzi nadal nie umie samodzielnie wykonać rzetelnej wyceny.
I to nie jest problem jednostek.
To jest problem systemu.
- Rzeczywistość jest zupełnie inna niż na zajęciach
To, czego się uczycie na studiach czy praktykach
często nie ma wiele wspólnego z realną pracą na rynku
Rynek nie jest książkowy.
Rynek jest:
– zmienny,
– niejednoznaczny,
– pełen wyjątków,
– często sprzeczny sam ze sobą,
– wymagający myślenia, a nie odtwarzania schematów.
I właśnie tego nikt Was dobrze nie nauczy na „teorii”.
- Tego zawodu trzeba się nauczyć od ludzi, nie z papieru
Nie nauczysz się wyceny:
– z książek,
– z prezentacji,
– z „paczek materiałów” krążących po grupach,
– z cudzych operatów kopiowanych bez zrozumienia.
Tego zawodu uczy się od ludzi.
Od praktyków.
Od tych, którzy naprawdę pracują i wiedzą, co robią.
Tylko pytanie, które jest kluczowe:
od kogo się uczysz?
Bo to jedno pytanie bardzo często decyduje o tym, gdzie będziesz za kilka lat.
- I tu dochodzimy do sedna
Młodzi w zawodzie nie potrzebują tylko dostępu.
Potrzebują dobrych wzorców.
Bo zawodu uczy się nie tylko oficjalnie.
Uczy się też nieformalnie:
– przez obserwację,
– przez sposób pracy innych,
– przez to, co uchodzi za „normalne”,
– przez to, co jest akceptowane, a co nie.
I to działa szybciej niż jakiekolwiek szkolenie.
- Co młodzi widzą na starcie?
Jeśli od początku widzą, że:
– można robić po łebkach,
– można udawać analizę,
– można „dopasować wynik”,
– można konkurować wyłącznie ceną,
– można chodzić na szkolenia dla papierka,
– można kopiować schematy i zasłaniać się formalnością,
to bardzo szybko uznają, że:
tak właśnie wygląda ten zawód.
I zaczynają robić dokładnie to samo.
Nie dlatego, że chcą źle.
Tylko dlatego, że tak wygląda środowisko, które widzą.
- A potem zdziwienie
Potem słyszymy:
„poziom spada”
„młodzi są słabi”
„kiedyś było lepiej”
Tylko że wtedy trzeba sobie zadać jedno niewygodne pytanie:
kto ich tego nauczył?
- Środowisko ma wobec młodych obowiązek
Nie tylko mówić o jakości.
Pokazywać ją.
Na co dzień. W pracy. W decyzjach.
Pokazywać, że:
– można pracować rzetelnie, nawet jeśli trwa to dłużej,
– można odmówić tematu, którego się nie umie,
– można nie iść na skróty, mimo presji rynku,
– można wyceniać swoją pracę rozsądnie,
– można się rozwijać naprawdę, a nie tylko „na papierze”.
Bo to właśnie to młodzi zapamiętują.
- Bo młodzi bardzo szybko wyczuwają fałsz
Jeśli słyszą:
„etyka, jakość, prestiż”
a jednocześnie widzą:
dumping, fikcję i bylejakość
to nie uwierzą w deklaracje.
Uwierzą w praktykę.
I będą mieli rację.
- Największy błąd młodych
Myślenie, że:
uprawnienia = kompetencje
Nie.
uprawnienia to tylko formalne wejście do zawodu.
Kompetencje buduje się latami.
Przez pracę.
Błędy.
Analizę.
Rozmowy.
I odpowiedzialność za to, co się podpisuje.
- Najważniejsze na koniec
Jeśli chcesz wejść w ten zawód:
ucz się od ludzi, którzy naprawdę pracują, a nie tylko uczą
inwestuj w wiedzę, nie w „zaliczenia”
nie idź w bylejakość — bo to najkrótsza droga do zawodowej ściany
miej odwagę myśleć samodzielnie
i miej odwagę powiedzieć „nie”, kiedy trzeba
Podsumowanie
młodzi nie są problemem tego zawodu.
Oni bardzo często są jego najuczciwszym odbiciem.
Pokazują:
jaki poziom naprawdę dominuje
jakie wzorce są przekazywane
co jest akceptowane w praktyce
A od tego, jakie wzorce im damy dzisiaj, zależy:
czy za kilka lat będziemy mieli środowisko profesjonalne
czy kolejne pokolenie ludzi, którzy nauczyli się, że „tak się robi”
Jeśli jesteś na początku drogi — napisz, z czym masz największy problem.

