Powiedzmy to uczciwie:
nie tylko rzeczoznawcy psują rynek. Część klientów też robi w tym zakresie naprawdę dużo.
Bo jeśli ktoś szuka nie rzetelnej wyceny, tylko najtańszego papieru, najlepiej „na szybko”, „na wczoraj” i „bez komplikacji”, to nie oszukujmy się — nie szuka jakości.
Szuka pozoru usługi.
I oczywiście — klient ma do tego prawo.
Rynek jest wolny.
Ale rzeczoznawca nie ma obowiązku brać udziału w tej grze.
Problem zaczyna się wtedy, gdy taki model staje się normą.
Gdy klient przyzwyczaja się, że:
– wycena ma być szybka,
– wycena ma być tania,
– wycena ma być bezproblemowa,
– wycena ma „nie przeszkadzać”,
– wycena ma „pasować”.
A przede wszystkim:
ma być dokument. A nie analiza.
I potem taki klient trafia do kogoś, kto pracuje uczciwie:
– analizuje rynek,
– zadaje pytania,
– potrzebuje danych,
– potrzebuje czasu,
– bierze odpowiedzialność,
– wycenia usługę na sensownym poziomie.
I nagle słyszymy:
„za drogo”,
„za długo”,
„inni robią szybciej”,
„inni robią taniej”.
No tak.
Robią.
Tylko pytanie brzmi:
co dokładnie robią?
Bo bardzo często nie jest to ta sama usługa.
Ma tylko tę samą nazwę.
I tu dochodzimy do niewygodnej prawdy:
przez lata sami nauczyliśmy klientów złych oczekiwań.
Przyzwyczailiśmy rynek, że:
– można zrobić „na skróty”,
– można bez analizy,
– można bez odpowiedzialności,
– można szybko i tanio.
A klient bardzo szybko uczy się jednego:
skoro ktoś to robi, to znaczy, że tak można.
I teraz mamy efekt.
Klient nie porównuje jakości.
Porównuje cenę i czas.
Bo jakości często nawet nie potrafi ocenić.
I tu zaczyna się najtrudniejsza część:
trzeba to odkręcać.
Trzeba tłumaczyć:
że dobra wycena kosztuje, bo zawiera analizę, doświadczenie i odpowiedzialność,
że czas nie jest fanaberią, tylko elementem jakości,
że niezależność opinii nie polega na dopasowaniu wyniku,
że nie wszystko da się zrobić „na jutro” i „bez komplikacji”.
I nie — nie każdy klient to zrozumie.
I tu trzeba powiedzieć coś bardzo wprost:
nie każdy klient powinien być naszym klientem.
Bo w pewnym momencie trzeba sobie uczciwie odpowiedzieć:
czy chcę budować zawód…
czy tylko realizować zlecenia.
Bo klient, który oczekuje bylejakości:
– nie jest partnerem,
– nie jest wymagającym odbiorcą,
– nie jest „trudnym klientem”.
Jest po prostu źródłem presji na obniżanie standardu.
A jeśli środowisko będzie ulegało tej presji bez końca, to później niech się nie dziwi, że:
– stawki spadają,
– jakość się rozjeżdża,
– zawód traci znaczenie,
– a operat zaczyna być traktowany jak tani dodatek do procedury.
Bo rynek psują nie tylko ci, którzy oferują słabą jakość.
Psują go także ci, którzy stale oczekują, że odpowiedzialna usługa będzie:
– tania,
– szybka,
– bezrefleksyjna,
– i jeszcze najlepiej dopasowana do oczekiwań.
I na koniec najważniejsze:
każdy raz, kiedy zgadzamy się na taki model, utrwalamy go.
Każdy raz, kiedy tłumaczymy sobie:
„wezmę, bo ktoś inny i tak zrobi”,
„zrobię szybciej, jakoś to będzie”,
„klient nie zapłaci więcej”,
dokładamy cegiełkę do rynku, na który później sami narzekamy.
Dlatego moim zdaniem kluczowa rzecz w tej relacji jest bardzo prosta:
trzeba umieć klientowi powiedzieć nie tylko „ile to kosztuje”, ale też:
– dlaczego tyle kosztuje,
– ile to trwa i dlaczego,
– czego nie da się zrobić dobrze na skróty,
– i gdzie kończy się usługa, a zaczyna odpowiedzialność.
Bo zawód nie obroni się jakością, jeśli jego przedstawiciele nie będą jej bronić w relacji z klientem.
A Ty? Edukujesz klienta… czy dopasowujesz się do jego oczekiwań?

