Powiedzmy to uczciwie:

nie tylko rzeczoznawcy psują rynek. Część klientów też robi w tym zakresie naprawdę dużo.

Bo jeśli ktoś szuka nie rzetelnej wyceny, tylko najtańszego papieru, najlepiej „na szybko”, „na wczoraj” i „bez komplikacji”, to nie oszukujmy się — nie szuka jakości.

Szuka pozoru usługi.

I oczywiście — klient ma do tego prawo.

Rynek jest wolny.

Ale rzeczoznawca nie ma obowiązku brać udziału w tej grze.

Problem zaczyna się wtedy, gdy taki model staje się normą.

Gdy klient przyzwyczaja się, że:

– wycena ma być szybka,

– wycena ma być tania,

– wycena ma być bezproblemowa,

– wycena ma „nie przeszkadzać”,

– wycena ma „pasować”.

A przede wszystkim:

ma być dokument. A nie analiza.

I potem taki klient trafia do kogoś, kto pracuje uczciwie:

– analizuje rynek,

– zadaje pytania,

– potrzebuje danych,

– potrzebuje czasu,

– bierze odpowiedzialność,

– wycenia usługę na sensownym poziomie.

I nagle słyszymy:

„za drogo”,

„za długo”,

„inni robią szybciej”,

„inni robią taniej”.

No tak.

Robią.

Tylko pytanie brzmi:

co dokładnie robią?

Bo bardzo często nie jest to ta sama usługa.

Ma tylko tę samą nazwę.

I tu dochodzimy do niewygodnej prawdy:

przez lata sami nauczyliśmy klientów złych oczekiwań.

Przyzwyczailiśmy rynek, że:

– można zrobić „na skróty”,

– można bez analizy,

– można bez odpowiedzialności,

– można szybko i tanio.

A klient bardzo szybko uczy się jednego:

skoro ktoś to robi, to znaczy, że tak można.

I teraz mamy efekt.

Klient nie porównuje jakości.

Porównuje cenę i czas.

Bo jakości często nawet nie potrafi ocenić.

I tu zaczyna się najtrudniejsza część:

trzeba to odkręcać.

Trzeba tłumaczyć:

że dobra wycena kosztuje, bo zawiera analizę, doświadczenie i odpowiedzialność,

że czas nie jest fanaberią, tylko elementem jakości,

że niezależność opinii nie polega na dopasowaniu wyniku,

że nie wszystko da się zrobić „na jutro” i „bez komplikacji”.

I nie — nie każdy klient to zrozumie.

I tu trzeba powiedzieć coś bardzo wprost:

nie każdy klient powinien być naszym klientem.

Bo w pewnym momencie trzeba sobie uczciwie odpowiedzieć:

czy chcę budować zawód…

czy tylko realizować zlecenia.

Bo klient, który oczekuje bylejakości:

– nie jest partnerem,

– nie jest wymagającym odbiorcą,

– nie jest „trudnym klientem”.

Jest po prostu źródłem presji na obniżanie standardu.

A jeśli środowisko będzie ulegało tej presji bez końca, to później niech się nie dziwi, że:

– stawki spadają,

– jakość się rozjeżdża,

– zawód traci znaczenie,

– a operat zaczyna być traktowany jak tani dodatek do procedury.

Bo rynek psują nie tylko ci, którzy oferują słabą jakość.

Psują go także ci, którzy stale oczekują, że odpowiedzialna usługa będzie:

– tania,

– szybka,

– bezrefleksyjna,

– i jeszcze najlepiej dopasowana do oczekiwań.

I na koniec najważniejsze:

każdy raz, kiedy zgadzamy się na taki model, utrwalamy go.

Każdy raz, kiedy tłumaczymy sobie:

„wezmę, bo ktoś inny i tak zrobi”,

„zrobię szybciej, jakoś to będzie”,

„klient nie zapłaci więcej”,

dokładamy cegiełkę do rynku, na który później sami narzekamy.

Dlatego moim zdaniem kluczowa rzecz w tej relacji jest bardzo prosta:

trzeba umieć klientowi powiedzieć nie tylko „ile to kosztuje”, ale też:

– dlaczego tyle kosztuje,

– ile to trwa i dlaczego,

– czego nie da się zrobić dobrze na skróty,

– i gdzie kończy się usługa, a zaczyna odpowiedzialność.

Bo zawód nie obroni się jakością, jeśli jego przedstawiciele nie będą jej bronić w relacji z klientem.

A Ty? Edukujesz klienta… czy dopasowujesz się do jego oczekiwań?