Nie każdy zawód nadaje się do masówki.

Rzeczoznawstwo majątkowe zdecydowanie do nich nie należy.

To jest bardzo ważne, bo mam wrażenie, że część rynku — a czasem i część środowiska — zaczęła myśleć o tej pracy tak, jakby była zwykłą produkcją dokumentów.

A przecież nie jest.

Masówka ma swoją logikę:

ma być szybko,

ma być powtarzalnie,

ma być tanio,

ma być proceduralnie,

ma być bez zbędnego zatrzymywania się przy szczegółach.

I właśnie ta logika coraz częściej próbuje wejść także do zawodu rzeczoznawcy majątkowego.

Tylko że wycena nieruchomości nie jest produkcją identycznych pudełek.

To nie jest linia montażowa.

To nie jest usługa, w której da się zachować wysoką jakość wyłącznie przez tempo, szablon i skalę.

Bo każda nieruchomość ma własny kontekst.

Każda sprawa ma swoje niuanse.

Każda analiza wymaga myślenia, selekcji danych, oceny porównywalności, interpretacji stanu prawnego i faktycznego oraz odpowiedzialności za przyjęte założenia.

I właśnie dlatego ten zawód nie jest środowiskiem naturalnym dla masowości.

Masówka zaczyna się niewinnie

Na początku wszystko wygląda rozsądnie.

Ktoś mówi:

– uporządkujmy proces,

– skróćmy czas,

– korzystajmy z gotowych rozwiązań,

– nie wymyślajmy za każdym razem wszystkiego od nowa,

– standaryzujmy to, co da się wystandaryzować.

I do pewnego momentu to wszystko jest prawdą.

Bo oczywiście:

– warto pracować sprawnie,

– warto mieć dobre szablony,

– warto korzystać z narzędzi,

– warto eliminować chaos,

– warto nie marnować czasu tam, gdzie nie trzeba.

Tylko problem zaczyna się wtedy, gdy efektywność staje się ważniejsza niż jakość, a skala zaczyna wymuszać myślenie skrótami.

Bo wtedy zawód bardzo szybko przestaje być ekspercki, a zaczyna przypominać produkcję dokumentów.

Gdzie kończy się usprawnienie, a zaczyna masówka

To jest dziś jedno z najważniejszych pytań.

Bo nie chodzi o to, żeby krytykować każdą standaryzację.

Nie chodzi też o to, żeby udawać, że wszystko musi być zawsze ręcznie, długo i w sposób maksymalnie indywidualny.

Nie.

Chodzi o to, żeby zrozumieć granicę.

Można usprawnić pracę.

Można uporządkować proces.

Można stworzyć własny warsztat, własne arkusze, własne modele działania.

Ale nie można bez końca ściskać czasu, ceny i procesu, a jednocześnie oczekiwać, że jakość pozostanie taka sama.

Bo w pewnym momencie przestajemy usprawniać.

Zaczynamy upraszczać myślenie.

A to już jest coś zupełnie innego.

Masówka lubi powtarzalność. Wycena taka nie jest.

Na taśmie produkcyjnej można założyć, że kolejny egzemplarz będzie taki sam jak poprzedni.

W wycenie nieruchomości tak nie jest.

Nawet nieruchomości pozornie bardzo podobne rzadko są naprawdę identyczne z punktu widzenia wyceny. Różnić może je nie tylko sama lokalizacja czy standard, ale także stan prawny, sposób użytkowania, cechy otoczenia, moment rynkowy, dostępność i jakość danych, a czasem również sam cel wyceny i poziom ryzyka z nim związany.

Dlatego już przy stosunkowo prostych nieruchomościach potrzebny jest osąd, a nie tylko mechaniczne podstawienie danych do schematu.

A im dalej od wycen prostych i powtarzalnych, tym bardziej rośnie znaczenie doświadczenia, interpretacji i odpowiedzialności za przyjęte założenia. W nieruchomościach komercyjnych, przemysłowych, specjalistycznych, nietypowych, obciążonych czy wycenianych na potrzeby sporów i postępowań sądowych nie da się uczciwie pracować w logice seryjnej produkcji. Tam właśnie najlepiej widać, że zawód rzeczoznawcy majątkowego opiera się na indywidualnym osądzie, a nie na hurtowym powielaniu procesu.

Największy mit rynku: szybko, tanio, dobrze i dużo

Mam czasem wrażenie, że część rynku chce mieć wszystko naraz:

– masowość,

– niską cenę,

– krótki termin,

– i jeszcze wysoką jakość.

To brzmi świetnie.

Tylko że bardzo rzadko jest prawdziwe.

Bo jeśli skala rośnie zbyt mocno, a czas i cena spadają, to ktoś w końcu za to płaci.

I najczęściej płaci za to jakość.

Tyle że nie od razu widać ten koszt.

Na pierwszy rzut oka dokument może wyglądać poprawnie.

Może mieć strukturę.

Może mieć tabele.

Może mieć rozdziały.

Może sprawiać wrażenie profesjonalnego.

Problem wychodzi później.

Gdy trzeba:

– przeanalizować go dokładniej,

– obronić go przed krytyką,

– odpowiedzieć na pytania,

– uzasadnić przyjęte założenia,

– wykazać związek między danymi a wynikiem.

Wtedy bardzo szybko okazuje się, czy dokument jest wynikiem pracy eksperckiej, czy tylko sprawnym produktem procesu.

Najbardziej jaskrawy przykład masówki? Przetargi i hurt dla pośredników bankowych

Wystarczy spojrzeć na praktykę rynku.

Przetargi na wycenę:

– 100 działek,

– 200 działek,

– całych pakietów nieruchomości,

za stawki, które w przeliczeniu na jedną wycenę schodzą do poziomu wręcz absurdalnego.

Albo inny model:

współpraca z pośrednikami bankowymi, pośrednikami kredytowymi czy różnymi operatorami rynku, którzy chcą:

– szybko,

– tanio,

– bez komplikacji,

– na sztukę.

I oczywiście wtedy cała narracja brzmi pięknie:

„optymalizacja procesu”,

„duża skala”,

„sprawna obsługa”,

„standaryzacja”.

Tylko prawda jest dużo prostsza:

ktoś płaci marnie, oczekuje szybkości i ilości,

a pełna odpowiedzialność i tak zostaje po stronie rzeczoznawcy majątkowego.

To jest właśnie najbardziej nieuczciwy element tego modelu.

Bo marża, pośrednictwo i tempo są po jednej stronie,

a podpis, odpowiedzialność zawodowa, cywilna i reputacyjna — po stronie RzM.

Czyli:

– ktoś inny zarabia na skali,

– ktoś inny narzuca tempo,

– ktoś inny oczekuje „na już”,

– ale to rzeczoznawca firmuje to własnym nazwiskiem.

I tu trzeba powiedzieć bardzo jasno:

nie da się masowo robić odpowiedzialnej usługi eksperckiej za marne pieniądze, bez kosztu po stronie jakości.

Można oczywiście wyprodukować dokument.

Można nawet wyprodukować ich dużo.

Tylko pytanie brzmi:

czy to jeszcze jest indywidualna, rzetelna wycena,

czy już hurtowa obsługa procesu, w której nazwisko rzeczoznawcy jest tylko ostatnim elementem taśmy.

A jeśli środowisko się na to godzi, to później naprawdę nie powinno być zdziwione, że rynek zaczyna traktować operat jak tani załącznik do procedury, a nie jak odpowiedzialną opinię ekspercką.

Masówka psuje też sposób myślenia rzeczoznawcy

To jest chyba jeden z najbardziej niedocenianych problemów.

Bo masówka nie tylko zmienia organizację pracy.

Ona zmienia sposób patrzenia na zawód.

Znika pytanie:

czy ta wycena naprawdę oddaje specyfikę sprawy?

Pojawia się pytanie:

czy to już można oddać?

Znika pytanie:

czy analiza jest wystarczająco głęboka?

Pojawia się pytanie:

czy wszystko wygląda poprawnie?

Znika pytanie:

czy jestem gotów to obronić?

Pojawia się pytanie:

czy to przejdzie przez procedurę?

I właśnie tutaj zaczyna się prawdziwa utrata sensu tego zawodu.

Bo rzeczoznawca przestaje być kimś, kto ustala wartość w sposób odpowiedzialny i ekspercki.

Zaczyna być ostatnim etapem w seryjnym obiegu dokumentów.

A to już jest bardzo niebezpieczna zmiana.

Masówka psuje też klientów i rynek

Bo jeśli klient przez lata dostaje usługi wykonywane:

– szybko,

– tanio,

– przewidywalnie,

– schematycznie,

to bardzo szybko zaczyna uważać, że:

– wycena nie wymaga dużo pracy,

– wycena jest prostym dokumentem,

– wycena nie wymaga głębszej analizy,

– a rzeczoznawca to po prostu dostawca papieru.

I później, gdy trafia do kogoś, kto:

– potrzebuje czasu,

– zadaje pytania,

– sprawdza dane,

– analizuje szerzej,

– wycenia swoją pracę adekwatnie do odpowiedzialności,

nie rozumie, skąd ta różnica.

No właśnie stąd, że przez lata rynek sam uczył klientów myślenia hurtowego.

Tylko że to, iż rynek chce masówki, nie znaczy jeszcze, że zawód ma się na to godzić.

Młodzi uczą się tego najszybciej

Młody człowiek wchodzący do zawodu bardzo szybko obserwuje:

– jak wygląda rytm pracy,

– ile czasu poświęca się na analizę,

– jak buduje się dokument,

– co się liczy naprawdę,

– czy ważniejsza jest jakość, czy przerób.

Jeśli od początku widzi model masowy, to bardzo łatwo uznaje, że tak właśnie działa zawód.

I potem już sam buduje swoją pracę w tym samym kierunku:

– szybciej,

– więcej,

– taniej,

– bardziej szablonowo.

A potem wszyscy się dziwią, że warsztat młodych jest płytki,

że nie czują odpowiedzialności,

że bardziej myślą o oddaniu dokumentu niż o jego obronie.

Tylko kto ich tego nauczył?

Technologia ma wspierać myślenie, a nie zastępować myślenie

Żeby była jasność:

nie jestem przeciwnikiem technologii.

Nie jestem przeciwnikiem narzędzi.

Nie jestem przeciwnikiem szablonów, automatyzacji, arkuszy, modeli czy baz danych.

Wręcz przeciwnie — to wszystko ma sens.

Ale pod jednym warunkiem:

ma wspierać myślenie, a nie zastępować myślenie.

Bo jeśli technologia zaczyna służyć temu, żeby szybciej produkować dokumenty bez realnej refleksji nad indywidualnym przypadkiem, to nie rozwijamy zawodu.

My tylko przyspieszamy przerób.

A to nie jest to samo.

Zawód oparty na jakości, nie na ilości

Moim zdaniem rzeczoznawstwo majątkowe powinno być zawodem opartym:

– na jakości, a nie na przerobie,

– na odpowiedzialności, a nie na ilości,

– na warsztacie, a nie na automatyzmie,

– na uczciwości metodologicznej, a nie na seryjnym „domykaniu tematów”.

To nie znaczy, że nie da się pracować sprawnie.

Da się.

Ale sprawność nie może być budowana kosztem istoty tej pracy.

Bo jeśli jedyną przewagą staje się ilość i tempo, to wcześniej czy później zawód traci to, co odróżnia go od zwykłego obiegu dokumentów.

Podsumowanie

Nie każdy zawód nadaje się do masówki.

Rzeczoznawstwo majątkowe zdecydowanie do nich nie należy.

Można tę pracę usprawniać.

Można ją porządkować.

Można budować lepsze procesy.

Ale jeśli celem staje się przede wszystkim skala, to bardzo łatwo zgubić to, co w tym zawodzie najważniejsze:

myślenie, odpowiedzialność i indywidualny osąd.

A wtedy zostaje już tylko coś, co wygląda jak wycena, ale coraz mniej ma wspólnego z prawdziwą usługą ekspercką.

Bo operat to nie jest materiał na hurt.

I im szybciej środowisko to sobie przypomni, tym lepiej dla zawodu.

A Wy jak to widzicie?

Gdzie kończy się sprawna organizacja pracy, a zaczyna masówka, która rozkłada zawód od środka?

Napiszcie w komentarzach.